'Gezien worden' verzacht eenzaamheid

609 keer bekeken

De gemeente Den Helder onderzocht i.s.m. de VU, GGD NHN en MEE & de Wering eenzaamheid onder ouderen. Op zeven juni jl. werden de onderzoeksresultaten gepresenteerd en ondertekenden de partijen een intentieverklaring om eenzaamheid in de regio terug te dringen.

De bijeenkomst vond plaats in de grote zaal van De Kampagne in Den Helder. Na een welkomstwoord van wethouder Pieter Kos, benadrukte Marja Comajta, projectleider vanuit de GGD NHN, dat aandacht voor preventie en signalering van eenzaamheid hoog op de agenda moet staan bij ouderen zelf, vrijwilligers en professionals die hen bijstaan. Eenzaamheid is niet altijd zichtbaar en mensen vinden het vaak moeilijk toe te geven eenzaam te zijn. De wens vanuit de oudere zelf om de situatie te veranderen is het vertrekpunt van interventie. Helaas blijkt in de praktijk niet iedere oudere hiertoe in staat te zijn.

Onderzoek toont eenzaamheid onder ouderen aan

Miriam Levijn, Pauline de Vink (GGD Hollands Noorden) en Mirjam Beuker (MEE & de Wering) presenteerden na deze inleiding de voorlopige cijfers van het onderzoek naar eenzaamheid in de Gemeente Den Helder. Dit onderzoek werd door de GGD en MEE & de Wering in samenwerking met onderzoekers van de VU uitgevoerd.

Tijdens een preventief en informatief huisbezoek, uitgevoerd door getrainde vrijwilligers, werd gebruik gemaakt van een vragenlijst met een scala aan onderwerpen. Van de ongeveer 400 mensen die bezocht zijn, hebben twintig ouderen meegewerkt aan een verdiepend interview.

Een eerste analyse toont aan dat van de bezochte inwoners in de gemeente Den Helder:

  • 36 % zich eenzaam voelt (waarvan 7% zeer ernstig eenzaam)
  • 14 % van hen behoefte heeft nieuwe mensen te leren kennen
  • 20 % van hen wel een groepsactiviteit wil ondernemen.

Pauline de Vink, studentonderzoeker aan de VU, lichtte de uitkomsten toe. Zij schetste aan de hand van een aantal belangrijke kenmerken een beeld van eenzaamheid:

Het woord 'eenzaamheid' beschrijft de pijn van het gevoel alleen te zijn. Vink licht toe: "Het gemis van iemand om mee te praten, bij het wakker worden, bij het naar bed gaan. Dit is een gevoel dat niet kan worden opgeheven door het aantal contacten dat iemand heeft te vergroten, het betreft de diepte van contact en de nabijheid van mensen. Zo speelt bij eenzaamheid de mate waarin sprake is van samenhang in de buurt een belangrijke rol: je buren kennen en een beroep op die buren kunnen doen. Dit creëert een basaal gevoel van veiligheid. Het versterken van de onderlinge banden tussen mensen is dus van belang."

Hulp vragen is moeilijk

Uit onderzoek blijkt dat nieuwe contacten opdoen niet eenvoudig is voor veel mensen. 'Vast gedrag' is een wezenlijk kenmerk van menselijk gedrag: mensen hebben een vaste routine. Ze vertrouwen op het vaste netwerk en er komen daardoor weinig nieuwe contacten bij.

Daarbij geldt ook dat hulp vragen of accepteren voor veel mensen heel moeilijk is: Mensen leven vaak volgens het motto: je moet het zelf kunnen. Dat motto werkt twee kanten op: Mensen uit de buurt hebben snel het gevoel dat ze zich opdringen of dat hulp een verplichting wordt.

Vink besluit: "Emotionele eenzaamheid is moeilijk op te lossen. Ondersteuning bij het leggen van contacten is wel nodig en ook mogelijk."

Belang van maatwerk

Prof. dr. Anja Machielse, bijzonder hoogleraar empowerment kwetsbare ouderen, zette de verschillende vormen van eenzaamheid uiteen. Eenzaamheid is voor ieder mens een heel persoonlijk gevoel en iedereen heeft daarin andere behoeften, zo stelde ze. 

Uit de citaten van inwoners, die Machielse in het kader van onderzoek optekende, bleek duidelijk dat de aanpak van eenzaamheid maatwerk moet zijn. Machielse verstrekte professionals en informele zorg een aantal tips en mogelijkheden, zoals: activering, het versterken van netwerken rondom ouderen, het vergroten van de zelfstandigheid en de mobiliteit van ouderen en het bieden van emotionele steun.

Samen tegen eenzaamheid

“Gezien worden door een ander, dat werkt verzachtend bij eenzaamheid”, met deze woorden markeerde Machielse het begin van een gezamenlijke aanpak van eenzaamheid onder ouderen boven de 75 jaar in de regio Den Helder. Kansrijk daarbij is een stevige samenwerking tussen vrijwilligers, professionals en burgers in de vorm van een signaleringsnetwerken in de wijk.

In het kader van deze gezamenlijke aanpak ondertekenden de aanwezigen, waaronder de gemeente Den Helder, de GGD Hollands Noorden en MEE & de Wering de intentieverklaring 'Samen tegen eenzaamheid'. Het Kennisplatform Sociaal Domein Noord Holland sluit zich graag aan bij de doelstelling van de intentieverklaring en heeft deze daarom mede ondertekend.

De partijen stellen zich met het ondertekenen van de intentieverklaring ten doel gezamenlijk eenzaamheid en sociaal isolement in Den Helder bestrijden. De afspraken in de verklaring moeten ertoe bijdragen dat kennis en vaardigheden over de signalering en aanpak van eenzaamheid vergroot worden en deelnemers de samenwerking rond het thema eenzaamheid versterken.


Wil je meer lezen?

Dit bericht komt uit onze nieuwsbrief.