Eenzaamheid vraagt om bezinning en maatwerk

1143 keer bekeken

Eenzaamheid vraagt om oplossingen op maat en een effectieve aanpak voor volwassenen vraagt heel wat anders dan voor jongeren. Dat en meer werd besproken door 130 deelnemers aan de conferentie Noord-Holland noord tegen eenzaamheid. Wat is eenzaamheid precies? Hoe signaleren we eenzaamheid?

Eenzaamheid is van alle leeftijden en komt in alle lagen van de samenleving voor. Bijna Iedereen kent het gevoel en is - een bepaalde periode van zijn of haar leven - wel eens eenzaam. Gevoelens van eenzaamheid horen dan ook bij het leven. Minder bekend is dat eenzaamheid ook voorkomt onder jongeren. Op landelijk niveau blijkt ongeveer 1 tot 2 % van de jongeren tussen de 15 en 25 jaar eenzaam te zijn (cijfers CBS, 2015). Duidelijk is dat de bestrijding van eenzaamheid onder ouderen en jongeren om een andere aanpak vraagt.

Gerine Lodder, Postdoctorale onderzoeker Universiteit Groningen, was een van de gastsprekers en heeft onderzoek gedaan naar eenzaamheid bij jongeren. Er moet nog meer onderzocht worden welke interventies werken en welke niet. Eenzaamheid bij jongeren vraagt om een andere kijk op het begrip eenzaamheid. Zo is het bij jongeren meer een subjectief probleem en hoort het er op die leeftijd een beetje bij. In de pubertijd verschuift de aandacht van ouders naar vrienden en als dat niet vanzelf gaat dan kan er een gevoel van eenzaamheid ontstaan dat een sterk gevoel van gemis geeft.

Social media

Lodder legt in haar onderzoek een duidelijk verband tussen mentale en fysieke gezondheid. Eenzaamheid heeft op de lange termijn slechte invloed op slapen en resultaten op school, werkt misbruik van stimulerende middelen in de hand, en op de lange termijn geeft het een groot risico op obesitas. Lodder: “Opmerkelijk is dat onderzoek aantoont dat sociale media niet zo gevaarlijk is als vaak wordt gedacht. Eenzaamheid onder jongeren zou dan moeten toenemen en dat zien wij niet. Wel is uit onderzoek naar voren gekomen dat bij de groep jongeren die een sterk gevoel van eenzaamheid heeft ervaren er een verhoogd risico is dat eenzaamheid bij diezelfde mensen op andere (kritieke) momenten in hun leven weer de kop op steekt."

Bezinning en maatwerk

Uit de vele presentaties op deze dag werd onder andere duidelijk dat eenzaamheid een complex probleem is dat in verschillende gedaanten en maten voorkomt. Het probleem eenzaamheid aanpakken is niet eenvoudig en niet in alle gevallen mogelijk. Het vraagt om bezinning en om maatwerk, maar ook om intensieve samenwerking en echte betrokkenheid van partijen uit het veld. Agendering bij gemeenten en wijkgerichte integrale samenwerking tussen formele en informele partijen welzijn en zorg is wenselijk om vooral ernstige vormen van eenzaamheid onder jongeren tijdig te signaleren en aan te pakken.

Andere spreker was Rick Kwekkeboom. Zij werkt voor het lectoraat Community Care aan de Hogeschool van Amsterdam. Als onderzoeker richt zij zich onder andere op grootstedelijke (gezondheid)zorg vraagstukken en informele zorg. Kwekkeboom: “Voordat je iets aan eenzaamheid kunt doen is het belangrijk dat duidelijk is wat eenzaamheid is. De definitie van eenzaamheid is het subjectief ervaren van een onplezierig of ontoelaatbaar gemis aan (kwaliteit van) bepaalde sociale relaties. Eenzaamheid wordt onderverdeeld in Emotionele en Sociale eenzaamheid”.

Interventies op maat

Kwekkeboom benadrukt in haar presentatie dat nog meer onderzoek naar eenzaamheid belangrijk is en roept professionals op om op zoek te gaan naar interventies die passen en vooral niet bang te zijn voor ‘evidence based’ werken en onderzoekers te helpen met het vaststellen van ‘werkzame elementen’. Kwekkeboom: “De definitie is het begin van het daadwerkelijk begrijpen van het probleem. Het biedt een handvat om eenzaamheid te herkennen en om daarna verder te kijken of er sprake is van een tijdelijk of een (bijna) structurele situatie. Pas dan kun je op zoek naar een interventie die past en op maat is. Los daarvan gaat het ook om het hebben van een goede relatie met de persoon en of iemand je genoeg vertrouwt om zich kwetsbaar op te stellen”.

Grote betrokkenheid

Tijdens de deelsessies bleek grote betrokkenheid bij de deelnemers, die zich in tal van deelsessies verdiepten in mogelijke aanpakken en met elkaar in dialoog gingen. De laatste cijfers over eenzaamheid, trends en praktijkvoorbeelden werden volop uitgewisseld. Arie Ouwerkerk, directeur van Coalitie Erbij, juichte het toe dat er op een conferentie als deze lokale partijen de urgentie van eenzaamheid zien en willen samenwerken. In het kader van het project ‘Versterking lokale aanpak van eenzaamheid’ heeft Coalitie Erbij een handreiking gemaakt die inzichten deelt die de afgelopen jaren zijn opgedaan in meer dan twintig gemeenten in Nederland bij de aanpak van eenzaamheid.

Een uitgebreid verslag van de dag is binnenkort op onze website te vinden.


De bijeenkomst werd georganiseerd door GGD Hollands Noorden en Voor Mekaar- Oudorp in samenwerking met Coalitie Erbij en het Kennisplatform Sociaal Domein Noord-Holland


Dit artikel hoort bij ons kennisnetwerk: Sociaal-Gezond en is opgenomen in onze nieuwsbrief.

Download de handreiking 'Samen tegen eenzaamheid'.